Nhắc đến sức khoẻ sinh sản, không thể không nhắc tới chất lượng tinh trùng ở nam giới. Tinh trùng và trứng là hai yếu tố quan trọng nhất trong việc tạo phôi khoẻ mạnh. Nếu tinh trùng và trứng chất lượng tốt, không mang bất thường, việc tạo phôi thuận lợi. Và ngược lại, tinh trùng yếu sẽ ảnh hưởng đến quá trình thụ tinh. Tinh trùng yếu hay khoẻ sẽ dựa vào xét nghiệm nào để đánh giá? Và khi tinh trùng yếu có bơm IUI được không?
Làm sao để nhận biết tinh trùng yếu?
Tinh trùng là gì?
Tinh trùng là tế bào sinh sản của cánh mày râu. Chúng mang hình hài của những con nòng nọc được cấu tạo bởi 3 bộ phận chính là đầu, thân và đuôi. Tinh hoàn có chức năng sản xuất tinh trùng và tinh dịch chính là nơi bao bọc và nuôi dưỡng chúng.

Tinh trùng gồm có đầu, thân và đuôi. Đầu tinh trùng chứa nhân tế bào. Đầu tinh trùng chỉ có một lớp bào tương mỏng và màng tế bào bao quanh bề mặt. Phía trước đầu tinh trùng có một lớp dày lên gọi là cực đầu. Cực đầu chứa nhiều loại enzyme khác nhau và những enzyme này có một vai trò quan trọng trong quá trình thụ tinh. Đuôi tinh trùng được chia thành các phần cổ, phần giữa, phần chính và phần cuối. Phần giữa của tinh trùng chứa các ty thể sắp xếp theo hình xoắn ốc, chúng có vai trò quan trọng trong sự di chuyển của tinh trùng. Nhờ sự sắp xếp theo hình nan hoa này mà tinh trùng có thể chuyển động thẳng về phía trước.
Tinh trùng yếu là gì?
Tinh trùng yếu là sự suy giảm chất lượng của tinh trùng. Tinh trùng di động chiếm tỷ lệ dưới 75%, tỷ lệ chết và không di động cao hơn 25%. Tinh trùng di động mà có thể thấy được chiếm dưới 50%, tinh trùng di động nhanh chỉ dưới 25%. Số lượng tinh trùng thấp là khi một người đàn ông có ít hơn 15 triệu tinh trùng trên mỗi ml tinh dịch được xuất ra sau khi đạt cực khoái. Khi số lượng tinh trùng thấp sẽ khiến cho việc thụ thai tự nhiên gặp khó khăn, mặc dù vẫn có khả năng thụ thai được.
Làm sao để nhận biết tinh trùng yếu?
Tinh dịch đồ là phương pháp đơn giản, cơ bản nhưng quan trọng hàng đầu để đánh giá tinh trùng. Thông qua tổng số tinh trùng, mật độ, tỷ lệ di động, hình thái…các bác sĩ sẽ nhận biết được mẫu tinh trùng là yếu hay khoẻ.
- Số lượng. Khả năng thụ thai sẽ cao nếu như trong mỗi ml chứa ít nhất 15 triệu tinh trùng. Quá ít tinh trùng trong tinh dịch sau khi xuất tinh khiến việc thụ thai trở nên khó khăn. Bởi sẽ có ít tinh trùng có khả năng tiếp cận và thụ tinh cho trứng.
- Khả năng di động. Để tiếp cận và thụ tinh cho trứng, tinh trùng phải di chuyển qua cổ tử cung tìm đến trứng. Điều này gọi là khả năng di động của tinh trùng. Cơ hội thụ thai thành công sẽ khá chắc chắn nếu như có từ 40% trở lên số tinh trùng có khả năng di động.
- Hình thái: hình thái tinh trùng bình thường có đầu hình oval và phần đuôi dài, phối hợp vận động với nhau để tinh trùng di chuyển. Mặc dù không quan trọng như hai yếu tố trên (là số lượng và khả năng di động), nhưng càng nhiều tinh trùng có hình thái bình thường thì khả năng thụ thai sẽ càng lớn.
Chất lượng tinh trùng bị ảnh hưởng bởi những yếu tố nào?
Chất lượng linh trùng bị ảnh hưởng bởi những yếu tố dưới đây:
Bệnh lý
- Giãn tĩnh mạch thừng tinh làm suy giảm chất lượng tinh trùng.
- Nhiễm trùng. Một số tình trạng nhiễm trùng có thể gây ảnh hưởng đến quá trình sản xuất tinh trùng hay tạo ra sẹo cản trở trên đường vận chuyển tinh trùng (cản trở cơ học). Các trường hợp viêm nhiễm như viêm mào tinh hoàn, viêm tinh hoàn và các bệnh lây truyền qua đường tình dục (lậu, HIV…)
- Bệnh tự miễn. Nguyên nhân này hiếm khi xảy ra. Đây là tình trạng kháng thể tấn công và tiêu diệt tinh trùng của cơ thể.
- Khối u có khả năng gây mất cân bằng nội tiết tố, ảnh hưởng đến cơ quan sinh sản của nam giới. Ngoài ra, quá trình điều trị khối u cũng có thể gây ảnh hưởng đến khả năng sinh sản của đàn ông.
- Mất cân bằng nội tiết tố. Nội tiết tố là thành phần không thể thiếu trong quá trình sản xuất tinh trùng. Vì thế, sự mất cân bằng nội tiết tố có thể gây tổn hại đến quá trình sản xuất tinh trùng.
- Một số loại thuốc điều trị có khả năng gây hại đến quá trình sản xuất tinh trùng, khiến khả năng sinh sản của nam giới bị suy giảm.
- Một số nguyên nhân khác: Dị tật bẩm sinh, rối loạn di truyền… có khả năng ảnh hưởng đến khả năng sinh sản của nam giới.
Môi trường
- Hóa chất công nghiệp. Tình trạng phơi nhiễm kéo dài với thuốc trừ sâu, thuốc diệt cỏ,… Có thể gây tác động tiêu cực lên tinh trùng.
- Kim loại nặng: Phơi nhiễm với chì và những kim loại nặng khác là một trong những nguyên nhân gây vô sinh nam.
- Tia xạ: Phơi nhiễm với tia xạ có khả năng làm giảm hay mất hoàn toàn khả năng sinh tinh. Để phục hồi, nam giới có thể mất đến vài năm.
Làm thế nào để khắc phục tình trạng tinh trùng yếu?
- Duy trì cân nặng – chỉ số BMI hợp lí
- Chế độ ăn lành mạnh
- Phòng tránh các bệnh lây truyền qua đường tình dục (sexually transmitted infections – STIs)
- Hạn chế tình trạng căng thẳng. Căng thẳng thường xuyên có thể ảnh hưởng tới các nội tiết tố cần cho việc sản xuất tinh trùng.
- Tạo lối sống năng động và lành mạnh.
- Không hút thuốc lá và hạn chế đồ uống có cồn
- Cảnh giác với các độc tố: phơi nhiễm với thuốc trừ sâu, chì và các chất độc khác có thể ảnh hưởng tới số lượng và chất lượng tinh trùng. Nếu bắt buộc phải làm việc, tiếp xúc với độc chất, hãy thật cẩn thận, ví dụ như mặc quần áo và trang bị bảo hộ, tránh để da tiếp xúc trực tiếp với hóa chất.
- Mặc thoáng mát: tăng nhiệt độ bìu có thể gây hại tới quá trình sản xuất tinh trùng. Mặc dù lợi ích chưa được chứng minh đầy đủ, nhưng không mặc đồ lót chật, giảm thời gian ngồi, hạn chế xông hơi hoặc tắm nước nóng, hạn chế để bìu tiếp xúc với các vật ấm nóng (chẳng hạn như laptop) có thể giúp tăng chất lượng tinh trùng.
>ại sao 25 tuổi chưa từng sinh con mà dự trữ buồng trứng can kiệt??

Thụ tinh nhân tạo được chỉ định cho những trường hợp nào?
Thụ tinh nhân tạo – IUI là phương pháp bơm tinh trùng vào buồng tử cung (Intrauterine Insemination – IUI), được tiến hành bằng cách chọn lọc những tinh trùng khỏe nhất của người chồng, sau đó bơm vào buồng tử cung của người vợ ở thời điểm rụng trứng. Tinh trùng bơi vào ống dẫn trứng, thụ tinh với trứng của người vợ và thụ thai như bình thường.
Chỉ định điều trị bơm tinh trùng vào buồng tử cung
- Đối với nam: Có rối loạn xuất tinh: Lỗ tiểu đóng thấp, xuất tinh ngược dòng, rối loạn cương; Tinh trùng ít, tinh trùng kém di động, tinh trùng dị dạng, hoặc phối hợp các yếu tố trên với mức độ nhẹ; Kháng thể kháng tinh trùng ở nam giới, hoặc kháng thể kháng tinh trùng ở nữ giới.
- Đối với nữ: Rụng trứng không đều; lạc nội mạc tử cung mức độ nhẹ và trung bình; vô sinh chưa rõ nguyên nhân.
Điều kiện thực hiện
- Ít nhất một trong hai ống dẫn trứng thông
- Buồng trứng còn hoạt động
- Tinh trùng bất thường mức độ nhẹ hoặc vừa (dựa theo kết quả tinh dịch đồ).
Như vậy với câu hỏi: Tinh trùng yếu có bơm IUI được không? Có thể, nhưng không phải trường hợp tinh trùng yếu nào cũng phù hợp với IUI. Bác sĩ sẽ đánh giá kết quả tinh dịch đồ, đặc biệt là số lượng và khả năng di động của tinh trùng sau lọc rửa, cùng với tình trạng sinh sản của người vợ để quyết định IUI có phù hợp hay không.
Hiện nay tỷ lệ thành công của phương pháp IUI dao động 15-20%.
Quy trình IUI tại Viện Mô phôi như thế nào?
Thăm khám ban đầu, kiểm tra sức khỏe hai vợ chồng
Hai vợ chồng được thăm khám ban đầu, thực hiện một số xét nghiệm cần thiết để xác định nguyên nhân hiếm muộn. Nếu nguyên nhân hiếm muộn có thể giải quyết được bằng bơm tinh trùng và người bệnh đủ điều kiện để thực hiện, khi đó bác sĩ sẽ chỉ định.
Kích trứng IUI thường trong khoảng bao lâu?
Bác sĩ sẽ kê đơn thuốc kích thích buồng trứng nhằm tạo được từ 1- 2 trứng trưởng thành. Cụ thể:
Thông thường người bệnh bắt đầu dùng thuốc (uống hoặc tiêm) từ ngày 2 – 3 của chu kỳ kinh nguyệt, và siêu âm 3 – 6 lần trong quá trình kích thích buồng trứng để theo dõi tình hình phát triển nang noãn, có phương án dự đoán chính xác ngày có thể đưa tinh trùng vào tử cung thuận lợi.
Quá trình kích thích buồng trứng trong một chu kỳ bơm IUI thường kéo dài khoảng 8 đến 12 ngày. Tuy nhiên, thời gian chính xác sẽ phụ thuộc vào tốc độ đáp ứng của cơ thể với thuốc.
Đến khi nang noãn đã trưởng thành, người vợ được tiêm hCG để gây rụng trứng. Quá trình bơm tinh trùng thông thường sẽ được thực hiện sau 36 – 40 giờ kể từ mũi tiêm cuối cùng.
Lọc rửa mẫu tinh trùng
Vào ngày bơm tinh trùng vào buồng tử cung, người chồng sẽ lấy mẫu tinh trùng. Mẫu tinh trùng này cần tuân thủ đúng theo chỉ dẫn của bác sĩ, kiêng quan hệ tinh dục trong khoảng 3-5 ngày.
Mẫu tinh dịch được lấy và chứa trong lọ chuyên dụng. Thời gian lấy tinh dịch vào khoảng 2 giờ trước khi tiến hành IUI.
Lọc rửa tinh trùng được xem là bước vô cùng quan trọng. Bước này có ý nghĩa quyết định đến kết quả cuối cùng của phương pháp IUI. Quá trình này được tiến hành trong phòng Lab nhằm chọn ra những tinh trùng đạt chuẩn nhất, thúc đẩy quá trình thụ thai diễn ra thuận lợi hơn.
Bơm tinh trùng vào buồng tử cung
Quá trình làm thụ tinh rất đơn giản và nhanh chóng, người bệnh không bắt buộc phải lưu trú để theo dõi nếu không thực sự cần thiết. Các bước thực hiện như sau:
- Quy trình: Để thực hiện bơm tinh trùng vào buồng tử cung, bác sĩ sẽ đưa mỏ vịt vào âm đạo, sử dụng ống thông (Catheter) chứa tinh trùng đi qua cổ tử cung vào trong buồng tử cung.
- Thời gian: Toàn bộ quá trình chỉ diễn ra trong khoảng 15 – 20 phút..
- Theo dõi sau khi làm thủ thuật: Bạn có thể được yêu cầu nằm trong khoảng nửa tiếng để cơ thể ổn định trở lại. Sau đó, bác sĩ sẽ chỉ định dùng thuốc Progesterone để thúc đẩy và hỗ trợ quá trình mang thai. Sau 2 tuần làm IUI, bạn có thể đến để kiểm tra hCG (xét nghiệm thử thai).



Bài viết liên quan
Điều kiện để thực hiện HyFoSy là gì?
Đánh giá chức năng ống dẫn trứng là một trong những việc cần làm khi ...
Th10
Không có ống dẫn tinh bẩm sinh hai bên sẽ như thế nào?
Vô sinh nam hiện nay do nhiều nguyên nhân gây ra. Một trong những nguyên ...
Th9
Mãn kinh rồi có thể mang thai được nữa không?
Khả năng sinh sản của người phụ nữ bắt đầu được đánh dấu khi xuất ...
Th9
Thụ tinh nhân tạo và thụ tinh trong ống nghiệm có giống nhau không?
Được làm cha mẹ là mong ước chính đáng của mỗi người. Nhưng không phải ...
Th9
Hai người mang gen Thalassemia thì có nên lấy nhau không?
Tại sao có những cặp vợ chồng hoàn toàn khoẻ mạnh nhưng sinh con mắc ...
Th9
Đang canh niêm mạc có nội soi được không?
Hiện nay, nội soi buồng tử cung là một trong những kỹ thuật trong Sản ...
Th9